Ngày 14/1/2026, tỉnh Ninh Bình tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế với mục tiêu xác lập ranh giới, nhận diện đầy đủ các giá trị nổi bật toàn cầu, làm nền tảng cho lộ trình xây dựng hồ sơ đề cử Quần thể Tam Chúc – Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long trình UNESCO xem xét công nhận Di sản thế giới.
Phát biểu tại hội thảo, lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh Tam Chúc – Vân Long là một không gian di sản hiếm có, nơi thiên nhiên, địa chất và văn hóa tâm linh đan xen chặt chẽ. Khu vực này đại diện tiêu biểu cho cảnh quan karst nhiệt đới ở rìa phía Nam đồng bằng sông Hồng, với hệ thống núi đá vôi, thung lũng và vùng đất ngập nước liên hoàn, vẫn bảo lưu được tính toàn vẹn của các quá trình địa chất – địa mạo và hệ sinh thái thủy văn.
Không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, Tam Chúc – Vân Long còn được giới khoa học đánh giá cao về mặt sinh học. Đây là sinh cảnh quan trọng của Voọc mông trắng, loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, nằm trong nhóm nguy cấp nhất thế giới. Sự hiện diện ổn định của quần thể voọc được coi là minh chứng sống động cho mức độ nguyên vẹn của hệ sinh thái và là tiêu chí then chốt trong bộ hồ sơ di sản.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức hiện hữu. Áp lực từ khai thác đá vôi, sản xuất vật liệu xây dựng và mở rộng hạ tầng từng làm thu hẹp không gian sinh sống của nhiều loài hoang dã. Vì vậy, bảo tồn voọc mông trắng không chỉ là bảo vệ một loài nguy cấp, mà còn là phép thử cho cam kết phát triển bền vững của toàn vùng theo chuẩn mực khắt khe của Công ước Di sản Thế giới năm 1972.
Hội thảo tập trung thảo luận ba tiêu chí cốt lõi của UNESCO (tiêu chí số 5, 9 và 10), đồng thời làm rõ giải pháp thiết lập “hành lang xanh” kết nối Tam Chúc và Vân Long. Không gian liên kết này được kỳ vọng sẽ tạo nên một chỉnh thể sinh thái – văn hóa thống nhất, vừa đảm bảo bảo tồn, vừa mở ra hướng phát triển du lịch sinh thái, du lịch tâm linh có kiểm soát.
Về tầm nhìn dài hạn, tỉnh Ninh Bình xác định di sản không chỉ là danh hiệu, mà là nguồn lực cốt lõi cho phát triển. Việc xây dựng hồ sơ Tam Chúc – Vân Long gắn chặt với chiến lược phát triển du lịch bền vững, bảo vệ sinh kế cộng đồng địa phương và định hình bản sắc riêng cho Ninh Bình trên hành trình trở thành đô thị trực thuộc Trung ương trong tương lai.
Kết quả hội thảo là cơ sở khoa học quan trọng để tỉnh tiếp tục hoàn thiện các báo cáo chuyên sâu, đưa Quần thể Tam Chúc – Vân Long vào danh sách dự kiến quốc gia và tiến tới xây dựng hồ sơ chính thức trình UNESCO trong thời gian tới. Đây được xem là bước đi chiến lược, thể hiện quyết tâm của Ninh Bình trong việc gìn giữ và lan tỏa những giá trị di sản đặc biệt của vùng đất Cố đô.
