Những năm gần đây, hệ thống làng nghề, làng có nghề trên địa bàn Ninh Bình tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, giải quyết việc làm và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Trong bối cảnh tái cấu trúc không gian phát triển sau sáp nhập, tỉnh đang chú trọng định hướng làng nghề phát triển theo hướng bền vững, thích ứng với xu thế hội nhập.
Toàn tỉnh hiện có hàng trăm làng nghề, làng nghề truyền thống được công nhận, với trên 100.000 cơ sở sản xuất và gần 200.000 lao động tham gia. Nhiều nghề có lịch sử lâu đời như đá mỹ nghệ, thêu ren, mộc truyền thống, đan cói, chế biến thực phẩm… đã và đang tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân nông thôn.
Một số làng nghề tiêu biểu đã mạnh dạn đổi mới mô hình sản xuất, đầu tư máy móc, nâng cao tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Nhiều sản phẩm không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn từng bước vươn ra thị trường quốc tế.
Bên cạnh lợi thế về nguồn nhân lực và tay nghề, Ninh Bình còn có vị trí giao thông thuận lợi, hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện và nguồn nguyên liệu tự nhiên phong phú, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển ngành nghề nông thôn gắn với chuỗi giá trị.
Tuy nhiên, làng nghề cũng đang đối mặt với không ít thách thức như hạ tầng sản xuất xuống cấp, ô nhiễm môi trường, thiếu mặt bằng sản xuất tập trung và đặc biệt là nguy cơ thiếu hụt lao động trẻ, đứt gãy truyền nghề.
Trước thực tế đó, nhiều cơ sở sản xuất đã chủ động chuyển đổi, đa dạng hóa sản phẩm, ứng dụng thương mại điện tử, kết hợp sản xuất với du lịch trải nghiệm. Cùng với đó, các cấp, các ngành của tỉnh đang tập trung hoàn thiện quy hoạch, đào tạo nghề, hỗ trợ chuyển đổi số và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm làng nghề.
Việc phát triển làng nghề theo hướng bền vững không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn là giải pháp quan trọng để bảo tồn di sản văn hóa, xây dựng nông thôn mới giàu bản sắc và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
