Trong nhiều năm, du lịch Ninh Bình gắn liền với nhịp tham quan ban ngày: du khách đến – ngắm cảnh – chụp ảnh – dùng bữa rồi rời đi. Tuy nhiên, cùng với định hướng đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, địa phương đang chủ động thay đổi cách tiếp cận. Di sản không còn chỉ để chiêm ngưỡng, mà được “đánh thức” bằng trải nghiệm, đặc biệt trong không gian ban đêm – nơi mở ra một tầng giá trị mới cho kinh tế du lịch.
Theo các chuyên gia, Ninh Bình có nền tảng hiếm có để phát triển kinh tế đêm gắn với di sản. Thay vì tập trung vào mua sắm hay giải trí hiện đại như các đô thị lớn, lợi thế cốt lõi của Ninh Bình nằm ở hệ thống di sản văn hóa – thiên nhiên đặc sắc. Quần thể danh thắng Tràng An, Cố đô Hoa Lư, mạng lưới đền chùa, làng cổ, lễ hội truyền thống, nghệ thuật dân gian và ẩm thực bản địa tạo nên nguồn tài nguyên nền tảng để phát triển các sản phẩm du lịch đêm mang chiều sâu.
Sự hòa quyện giữa cảnh quan, lịch sử và văn hóa giúp Ninh Bình dễ dàng triển khai các loại hình như trình diễn ánh sáng, tái hiện lịch sử, lễ hội nghệ thuật, âm nhạc và trải nghiệm ẩm thực về đêm. Đây không chỉ là những hoạt động giải trí đơn thuần, mà còn là cách kể câu chuyện di sản bằng ngôn ngữ cảm xúc, thị giác và tương tác.
Từ góc nhìn của những người trực tiếp tổ chức sự kiện, nhiều đạo diễn và chuyên gia sáng tạo cho rằng Ninh Bình sở hữu lợi thế đặc biệt: không gian di sản rộng, cảnh quan còn nguyên vẹn và chưa bị đô thị hóa che lấp. Điều này cho phép tổ chức các sân khấu thực cảnh, trình diễn thời trang, âm nhạc hay tái hiện lịch sử quy mô lớn ngay giữa không gian di sản.
Khi di sản được thắp sáng đúng cách, vẻ đẹp và giá trị biểu đạt được nhân lên, tạo hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ. Các sự kiện ban đêm vì thế không chỉ dừng ở yếu tố nghệ thuật, mà dần trở thành sản phẩm kinh tế di sản, góp phần định vị hình ảnh Ninh Bình trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế.
Thực tế cho thấy, mỗi hoạt động du lịch đêm đều kéo theo chuỗi giá trị kinh tế đa tầng: lưu trú, ẩm thực, vận chuyển, dịch vụ kỹ thuật, nhân lực sáng tạo, nghệ sĩ, làng nghề và các hộ kinh doanh địa phương. Một đêm trải nghiệm chất lượng có thể tạo ra giá trị tương đương hàng nghìn lượt khách tham quan ban ngày, đồng thời thúc đẩy du khách ở lại lâu hơn và sẵn sàng chi tiêu cho những trải nghiệm độc bản.
Những năm gần đây, Ninh Bình đã từng bước đưa di sản vào không gian ban đêm bằng nhiều hình thức. Không gian xưa tại Phố cổ Hoa Lư được khai thác cho các hoạt động văn hóa – nghệ thuật – ẩm thực; các chương trình trải nghiệm tại Tam Cốc – Bích Động, Chùa Bái Đính hay Vườn quốc gia Cúc Phương mở ra diện mạo mới cho du lịch Ninh Bình về đêm.
Bên cạnh đó, các festival văn hóa – du lịch – âm nhạc – thời trang tổ chức vào buổi tối đã tạo dấu ấn rõ nét, vừa thu hút truyền thông, vừa kích hoạt kinh tế đêm. Liên hoan Ẩm thực Du lịch Ninh Bình 2025 là ví dụ tiêu biểu khi không gian trải nghiệm kéo dài đến khuya, thu hút đông đảo người dân và du khách, góp phần gia tăng doanh thu cho hệ thống dịch vụ.
Theo ngành du lịch địa phương, mục tiêu của phát triển du lịch đêm không chỉ là tạo không khí lễ hội, mà biến buổi tối thành khoảng thời gian mang giá trị kinh tế thực sự. Số ngày khách lưu trú tăng mạnh trong năm 2025 cho thấy xu hướng tiêu dùng du lịch đang dịch chuyển: ở lại lâu hơn, trải nghiệm sâu hơn.
Ở tầm quản lý quốc gia, nhiều ý kiến nhận định du lịch đêm đang trở thành động lực quan trọng của kinh tế du lịch hiện đại, đặc biệt với những vùng giàu tài nguyên văn hóa như Ninh Bình. Ban đêm, di sản được kể lại bằng ánh sáng, âm nhạc và tương tác, không chỉ hấp dẫn hơn mà còn giúp phân bổ lại dòng khách, giảm áp lực cho các điểm tham quan ban ngày.
Để kinh tế đêm thực sự trở thành trụ cột, Ninh Bình cần một chiến lược bài bản và dài hạn: xây dựng hệ sinh thái sản phẩm du lịch đêm đa dạng, liên tục đổi mới, tăng tính tương tác và gắn kết cộng đồng địa phương. Song song với đó là đầu tư hạ tầng, quản lý không gian ban đêm đồng bộ, bảo đảm phát triển kinh tế đi đôi với bảo tồn di sản và chất lượng sống của người dân.
Với nền tảng di sản đặc biệt và những bước đi ngày càng rõ nét, Ninh Bình đang đứng trước cơ hội lớn để hình thành một mô hình kinh tế di sản hiện đại, bền vững – nơi du khách không chỉ đến vào ban ngày, mà còn muốn ở lại để cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của vùng đất Cố đô khi đêm xuống.
