Tượng được đúc hoàn toàn bằng đồng nguyên khối, bên ngoài dát vàng, do các nghệ nhân làng đúc đồng Thượng Đồng (xã Yên Tiến, Nam Định – nay thuộc Ninh Bình) thực hiện liên tục trong vòng hai năm. Đây không chỉ là một công trình kỹ thuật quy mô lớn, mà còn là kết tinh của tay nghề truyền thống và tâm nguyện hướng Phật của nhiều thế hệ nghệ nhân.
Bức tượng được an vị tại chính điện Giáo Chủ (Thích Ca Phật điện), đặt ngồi trên tòa sen nở cao 1,5m. Theo đại diện nhà chùa, tượng được định vị cố định trên đài sen trước, sau đó toàn bộ điện thờ mới được xây dựng bao quanh, thể hiện sự tôn kính tuyệt đối đối với Đức Phật.
Tượng Phật Thích Ca được thể hiện trong tư thế đặc biệt: tay phải cầm búp sen giơ ngang đầu, ngón cái và ngón giữa nhẹ đỡ cuống hoa; tay trái đặt ngửa trên chân phải, trước bụng. Tư thế này được gọi là “niêm hoa vi tiếu”, gắn với tích “Thế Tôn niêm hoa, Ca Diếp vi tiếu” trong kinh Bi Hoa – câu chuyện biểu trưng cho sự truyền trao trí tuệ vượt ngoài ngôn từ.
Hoa sen trên tay Phật mang ý nghĩa sâu sắc: tượng trưng cho chúng sinh, cho nhân – quả và con đường giác ngộ. Sen chỉ nở khi có đủ nhân duyên, cũng như con người chỉ có thể chạm tới an lạc khi nuôi dưỡng tâm thiện lành và tỉnh thức.
Phía sau bức tượng là phù điêu hình lá bồ đề kép khổng lồ, trên đó gắn 100 pho tượng Phật nhỏ. Hình ảnh này gửi gắm thông điệp rằng Đức Phật không chỉ hiện hữu ở một nơi, mà luôn hiện diện khắp muôn phương, trong từng khoảnh khắc của đời sống con người.
Hai bên tượng Phật là tượng hai đại đệ tử:
-
Ananda (A Nan) ở bên trái, biểu trưng cho trí tuệ và sự ghi nhớ, tay cầm bộ Tam tạng kinh điển.
-
Mahākāśyapa (Ca Diếp) ở bên phải, vị đệ tử tiêu biểu cho hạnh khổ tu và sự truyền thừa chính pháp.
Cả hai pho tượng đều được đúc bằng đồng, dát vàng, cao hơn 7m và nặng khoảng 30 tấn mỗi tượng, tạo nên một bố cục thờ tự cân xứng và trang nghiêm.
Điện Giáo Chủ được khởi dựng từ năm 2003, cao 30m, diện tích gần 2.000m², với kiến trúc 2 tầng mái cong, 8 mái ở bốn hướng. Không gian rộng lớn nhưng vẫn giữ được sự tĩnh tại, trầm mặc – nơi bức tượng Phật trở thành trung tâm tâm linh, dẫn dắt cảm xúc chiêm bái của mỗi người.
Không chỉ mang giá trị kỷ lục, bức tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng tại chùa Bái Đính còn là biểu tượng của trí tuệ, giác ngộ và lòng từ bi. Mỗi năm, nơi đây đón hàng triệu Phật tử và du khách thập phương đến chiêm bái, hành hương, tìm về sự an yên giữa không gian di sản tâm linh lớn bậc nhất Việt Nam và châu Á.
